Kankerverwekkende stoffen

• Werknemers hebben recht op een arbeidsgezondheidskundig onderzoek voorafgaand aan de werkzaamheden waarbij zij blootgesteld worden aan gevaarlijke stoffen en bij klachten bij een collega die op soortgelijke wijze aan gevaarlijke stoffen is blootgesteld. Op verzoek van werkgever of betrokken werknemer wordt dit onderzoek herhaald.

• In dit artikel wordt uitgelegd wat wordt verstaan onder kankerverwekkend stof, kankerverwekkend
  proces e.d.

• Bij werkzaamheden waarbij werknemers blootgesteld (kunnen) worden aan kankerverwekkende of mutagene stoffen, gelden, naast de regelgeving met betrekking tot gevaarlijke stoffen (Arbobesluit, hoofdstuk 4, afdeling 1) , ook deze aanvullende voorschriften kankerverwekkende of mutagene stoffen en processen (Arbobesluit, hoofdstuk 4, afdeling 2).

• In de RI&E moet in elk geval worden vastgelegd:
  • met welke kankerverwekkende en mutagene stoffen of processen wordt gewerkt;
  • wat de gevaren van de desbetreffende stof zijn;
  • waarom het gebruik van deze stoffen en processen noodzakelijk is en waarom vervanging technisch niet mogelijk is;
  • op welke afdelingen de stoffen en processen worden gebruikt;
  • in welke hoeveelheden stoffen worden gebruikt of hoe vaak een proces wordt toegepast;
  • hoeveel werknemers ermee in aanraking kunnen komen;
  • welke werkzaamheden met de stoffen worden verricht;
  • hoe de blootstelling kan plaatsvinden;
  • welke beschermende maatregelen zijn getroffen.

• De werkgever houdt een lijst bij van werknemers die worden of kunnen worden blootgesteld aan kankerverwekkende of mutagene stoffen. De werknemers mogen deze lijst inzien.

• De overheid heeft in bijlage XIII van de Arbeidsomstandighedenregeling publieke grenswaarden vastgesteld voor een beperkt aantal chemische stoffen. Bijlage XIII A bevat grenswaarden voor ongeveer 120 stoffen (die geen kankerverwekkende stof zijn), bijlage XIII B bevat grenswaarden voor ongeveer 50 kankerverwekkende stoffen. De term MAC-waarden is vervallen. Als er voor een gevaarlijke stof geen grenswaarde is vastgesteld, stelt de werkgever een grenswaarde vast op zodanig niveau dat er geen schade kan ontstaan aan de gezondheid van de werknemer:
• De wettelijke grenswaarde voor kwartsstof is 0,075 mg/m³ bij een achturige werkdag.
• De wettelijke grenswaarde voor houtstof is 2 mg/m³ bij een achturige werkdag.

• De vervangingsplicht geldt in alle gevallen waarin met kankerverwekkende of mutagene stoffen en kankerverwekkende processen gewerkt moet worden en staat los van de resultaten van de RI&E. De vervangingsplicht geldt wanneer vervanging technisch uitvoerbaar is, ook al gaan hier meer kosten mee gepaard.

• Als vervanging niet mogelijk is, wordt blootstelling, voor zover dit technisch mogelijk is, bij de bron voorkomen of teruggebracht tot een zo laag mogelijk niveau onder de grenswaarde;
• Als bronmaatregelen niet mogelijk zijn, moet de kankerverwekkende of mutagene stoffen afgevoerd worden waarbij gelijktijdig voldoende toevoer van niet-verontreinigde lucht plaatsvindt;
• Als blootstelling niet via de lucht plaatsvindt of ventilatie technisch niet mogelijk is, moeten maatregelen getroffen worden gericht op afscherming van de mens van de bron;
• Als bovenstaande maatregelen niet mogelijk zijn, moet de werkgever persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking stellen.

• In aanvulling op het bovenstaande moet de werkgever ervoor zorgen dat de werknemers voldoende op de hoogte zijn van de risico’s. Verder moet hij gevarenzones markeren en voorkomen dat onbevoegden deze zones betreden. Ook moeten er doeltreffende middelen worden gebruikt voor het veilig opslaan, gebruiken en vervoeren van kankerverwekkende stoffen.

• Bij werkzaamheden met kankerverwekkende stoffen en processen moet de werkgever een zone inrichten waar werknemers zonder gevaar voor blootstelling kunnen eten en drinken. De werknemers krijgen doeltreffende werkkleding ter beschikking gesteld, die op een aparte plaats opgeborgen kan worden. Ook zijn er doelmatige wasgelegenheden en doucheruimten beschikbaar. De werknemers gebruiken, bewaren en reinigen de persoonlijke beschermingsmiddelen volgens instructie.

• Het onderzoek vindt plaats volgens de aanbevelingen van bijlage II van de carcinogenenrichtlijn. De Arbodienst heeft recht op inzage in de lijst blootgestelde werknemers.

• Het is werkgevers en werknemers niet toegestaan om asbesthoudende materialen te bewerken en te verwerken, behoudens vergunning van CAO-partijen op basis van artikel 7 van deze CAO. De bevoegdheid tot het verlenen van deze vergunning is opgedragen aan Arbouw.
  Voor het aanvragen van een vergunning kunt u gebruik maken van de "Leidraad voorbehandelen en schilderen van asbestcement materialen" welke bij Arbouw verkrijgbaar is.

• A-blad Epoxygebonden betonreparatiemiddelen (voor de constructie schilder)
• A-blad Epoxyproducten in de afbouw- en onderhoudssector (onderhoudsschilder)
• A-blad Glaszetten (glaszetter, nieuwbouw schilder, onderhoudsschilder)
• A-blad Houtstof op de bouwplaats (onderhoudsschilder)
• Algemene informatie over kwartsstof (PDF)
• Arbocheck voor het Midden- en Kleinbedrijf in de Schilders-, Afwerking- en Glaszet sector- deel Organisatie van Arbozaken - BHV (PDF)
• Arbouw-advies Ademhalingsbescherming
• Arbouw-advies Schilderwerkzaamheden
• Bedrijfshulpverlening Arbouwadvies voor de bouwnijverheid (PDF)
• Gezondheidseffecten van conventionele en watergedragen producten in de schildersbranche (PDF)
• Handreikingen Bedrijfshulpverlening (PDF)
• Handreikingen Zwangere (PDF)
• Keuzewijzer Stofvrij werken
• Model Bedrijfshulpverleningsplan (PDF)
• Poster: Gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen!
• Poster: Voorkom stofhappen!
• Reprotoxicologische risicos voor vrouwelijke schilders bij de verwerking van watergedragen en oplosmiddelhoudende bouwverven. Een literatuurstudie (PDF)
• Schilderen achter afscherming (PDF)
• Vraag & Antwoord: Bedrijfshulpverlening (PDF)